Depozitonuz İade Edilmiyor mu? Kiracıların ve Ev Sahiplerinin Bilmesi Gerekenler

Kira ilişkisinin sona ermesiyle birlikte en sık yaşanan uyuşmazlıklardan biri, depozitonun iadesidir. Kiracı ödediği bedeli geri almak isterken ev sahibi, taşınmazda hasar bulunduğunu veya ödenmemiş borçlar olduğunu ileri sürebilir.
Uyuşmazlığın çözümünde kira sözleşmesi, depozitonun ödeme şekli, taşınmazın teslim durumu ve kesinti gerekçeleri birlikte değerlendirilmelidir. Depozito, ev sahibinin her durumda elinde tutabileceği bir bedel değildir.
Depozito ne için alınır?
Depozito, kiracının kira ilişkisinden kaynaklanan yükümlülüklerine karşı alınan güvencedir. Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesine göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli üç aylık kira tutarını aşamaz.
Bu bedelin ödendiğinin belgelenmesi önemlidir. Banka dekontunda ödemenin hangi taşınmazın depozitosuna ilişkin olduğunun belirtilmesi, sonradan yaşanabilecek ispat sorunlarını azaltır. Elden ödeme yapılmışsa bedelin alındığını gösteren imzalı bir belge saklanmalıdır.
Depozitodan hangi durumlarda kesinti yapılabilir?
Ödenmemiş kira veya kiracının sorumlu olduğu kullanım giderleri ile sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar, koşulları varsa depozitodan mahsup edilmesi tartışılabilecek alacaklardır. Ancak kesintinin gerekçesi ve tutarı somutlaştırılmalıdır.
Sözleşmeye uygun kullanımdan kaynaklanan eskime ve bozulmalardan kiracı sorumlu değildir. Her boya ihtiyacı veya kullanım izi otomatik olarak kesinti nedeni sayılamaz. Zararın niteliği, taşınmazın başlangıçtaki durumu ve kullanım süresi önemlidir.
Kesinti isteyen ev sahibinin, hangi borç veya zarara dayandığını açıklaması; fotoğraf, teslim tutanağı, fatura ve benzeri belgeleri sunması uyuşmazlığın çözümünü kolaylaştırır. Bir tadilat faturası bulunması, giderin tamamının mutlaka kiracıya yüklenebileceği anlamına gelmez.
Evden çıkarken teslim neden belgelenmeli?
Taşınmazın boşaltılması ve anahtarların teslimi, depozito uyuşmazlıklarında önemli delillerdir. Teslim sırasında hazırlanacak tutanakta şu bilgilere yer verilmesi yararlı olur:
Taşınmazın adresi ve teslim tarihi,
Teslim edilen anahtarlar,
Taşınmazın ve demirbaşların durumu,
Tarafların belirttiği eksiklikler,
Depozitonun iadesine veya ileri sürülen kesintilere ilişkin açıklamalar.
Fotoğraf ve video kayıtları da teslim anındaki durumu göstermeye yardımcı olur. Mümkünse taşınmaza girişteki kayıtlarla birlikte saklanmalıdır.
Ev sahibi bakımından da teslim sırasında inceleme yapılması önemlidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 335. maddesi, kiracının sorumlu olduğu açık eksiklik ve ayıpların hemen yazılı bildirimini öngörür. Olağan incelemeyle fark edilemeyen eksiklikler için ayrıca düzenleme bulunmaktadır.
Bankada tutulan depozito nasıl geri alınır?
Kanun, para olarak kararlaştırılan güvencenin kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek şekilde vadeli tasarruf hesabında tutulmasını öngörür. Bankanın iadeyi gerçekleştirmesi, tarafların rızasına veya kanunda belirtilen takip ve karar koşullarına bağlıdır.
Kiraya veren, sözleşmenin sona ermesini izleyen üç ay içinde kira ilişkisine ilişkin dava veya takip başlattığını bankaya yazılı bildirmezse banka, kiracının talebiyle güvenceyi iade eder.
Bu üç aylık düzenleme bankadaki güvenceye ilişkindir; ev sahibine doğrudan ödenmiş her depozito için genel bir bekleme süresi olarak yorumlanmamalıdır.
Depozito iade edilmiyorsa ne yapılabilir?
Öncelikle kira sözleşmesi, ödeme belgesi ve teslim kayıtları bir araya getirilmelidir. Ardından iade talebinin yazılı iletilmesi ve kesinti yapılıyorsa gerekçelerinin sorulması yararlı olacaktır.
Taraflar anlaşamazsa depozito iadesi için açılacak davadan önce dava şartı arabuluculuğa başvurulması gerekir. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklardaki bu düzenleme 1 Eylül 2023’ten beri uygulanmaktadır. Arabuluculukta iade tutarı, varsa kesintiler ve ödeme tarihi açıkça belirlenebilir. Anlaşma sağlanamazsa dava yoluyla talepte bulunulabilir.
Depozitonun son ayın kirasına kendiliğinden sayılması da ayrı bir uyuşmazlık yaratabilir. Bu yönde anlaşma varsa yazılı olarak belgelenmesi önemlidir.
Depozito iadesinde en güçlü yaklaşım, ödeme ve teslim sürecini baştan itibaren belgelemek; kesintileri ise genel ifadeler yerine somut borç ve zararlar üzerinden değerlendirmektir.
Hukuki dayanaklar: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.334, 335 ve 342; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.18/B.



Yorumlar