top of page

Lohusalık Psikozu Cezai Sorumluluğu Etkiler mi?

Yazarın fotoğrafı: Burçak Salum
Burçak Salum
5 Eki
3 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 8 Eki

5 Eylül 2026


Yargıtay, doğum sonrası ortaya çıkabilen lohusalık psikozunun kişinin cezai sorumluluğu üzerindeki etkisinin ayrıca araştırılması gerektiğine ilişkin önemli kararlara imza attı.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 02.07.2025 tarihli, 2024/322 E. ve 2025/300 K. sayılı kararı ile ortaya konulan yaklaşım, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 21.04.2026 tarihli, 2024/1668 E. ve 2026/3151 K. sayılı kararında da uygulandı.

Kararlar, özellikle doğum sırasında veya hemen sonrasında gerçekleştirilen suç teşkil eden eylemlerde failin yalnızca genel cezai ehliyetinin değerlendirilmesinin yeterli olmayabileceğini ortaya koyması bakımından önem taşıyor.


Lohusalık Psikozu Nedir?

Lohusalık döneminde kadınlarda çeşitli fiziksel ve ruhsal değişiklikler meydana gelebilmektedir. Ancak doğum sonrasında yaşanan her ruhsal değişiklik lohusalık psikozu anlamına gelmez.

Lohusalık psikozu; sanrı, halüsinasyon, bilinç ve algı değişiklikleri, ağır davranış bozuklukları ve kişinin gerçekle bağlantısının ciddi şekilde etkilenmesi gibi belirtilerle ortaya çıkabilen ağır bir psikiyatrik tablo olarak değerlendirilmektedir.

Ceza hukuku açısından önem taşıyan husus ise kişinin böyle bir durum içinde bulunmasının, suç teşkil eden fiili gerçekleştirdiği sıradaki algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğini etkileyip etkilemediğidir.


Yargıtay Ceza Genel Kurulu Ne Dedi?

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 02.07.2025 tarihli kararına konu olayda sanık, evinde tek başına ve beklenmedik şekilde doğum yaptıktan sonra yeni doğan bebeğinin ölümüne neden olmuş ve nitelikli kasten öldürme suçundan mahkûm edilmişti.

Dosyada Adli Tıp Kurumu tarafından sanığın TCK m.32 kapsamında cezai ehliyetinin tam olduğuna ilişkin rapor bulunmasına rağmen Ceza Genel Kurulu bu raporu tek başına yeterli görmedi.

Yargıtay'a göre lohusalık psikozunun TCK m.34 kapsamında "geçici neden" olarak değerlendirilmesi mümkündür.

Bu nedenle kişinin genel anlamda bir akıl hastalığı bulunup bulunmadığının araştırılması yeterli değildir. Sanığın özellikle suçun işlendiği anda lohusalık psikozunun etkisi altında bulunup bulunmadığının ve bu durumun algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği üzerindeki etkisinin ayrıca bilimsel olarak incelenmesi gerekir.

Başka bir ifadeyle, TCK m.32 kapsamında "cezai ehliyeti tamdır" şeklinde düzenlenen genel nitelikteki bir rapor, olayın özelliklerine göre tek başına yeterli olmayabilir.


2026 Tarihli Yargıtay Kararında Aynı Yaklaşım Sürdürüldü

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 21.04.2026 tarihli, 2024/1668 E. ve 2026/3151 K. sayılı kararında da benzer bir değerlendirmede bulundu.

Karara konu olayda sanık, çalıştığı fabrikada doğum yapacağını hissetmesinin ardından kulübe benzeri bir alana gitmiş, burada tek başına doğum yapmış, bebeğin göbek bağını maket bıçağıyla kesmiş ve bebeği pencere açıklığından dışarı atmıştı.

Yargıtay, sanığın eylemi gerçekleştirdiği sırada lohusalık psikozunun etkisi altında bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiğine hükmetti.

Özellikle sanığın yaşadığı şok ve korku sonucunda psikotik bir travma geçirerek bebeğe yönelik bilinç dışı bir davranışta bulunmasının ve TCK m.34 kapsamında algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneğini geçici olarak kaybetmesinin mümkün olup olmadığının Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla belirlenmesi gerektiği ifade edildi.

Bu inceleme yapılmadan mahkûmiyet kararı verilmesi eksik inceleme olarak değerlendirildi ve hüküm bozuldu.


Lohusalık Psikozu Otomatik Olarak Cezasızlık Sağlar mı?

Hayır.

Yargıtay kararlarının en önemli noktalarından biri de budur.

Bir kişinin yakın zamanda doğum yapmış olması veya lohusalık döneminde bulunması, tek başına cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Her somut olayda;

  • lohusalık psikozunun gerçekten bulunup bulunmadığı,

  • bu durumun suç tarihinde mevcut olup olmadığı,

  • kişinin fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğini etkileyip etkilemediği,

  • davranışlarını yönlendirme yeteneğinin ortadan kalkıp kalkmadığı veya önemli ölçüde azalıp azalmadığı

bilimsel ve tıbbi veriler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla Yargıtay'ın yaklaşımı, "lohusalık dönemindeki anne cezalandırılamaz" şeklinde genel bir cezasızlık hali yaratmamaktadır.


TCK m.32 ile TCK m.34 Arasındaki Ayrım Neden Önemli?

TCK m.32 esas olarak akıl hastalığının cezai sorumluluğa etkisini düzenlemektedir.

TCK m.34 ise kişinin iradesi dışında ortaya çıkan geçici bir nedenle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalması durumunu düzenlemektedir.

Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre lohusalık psikozu süreğen bir akıl hastalığı niteliğindeyse TCK m.32 kapsamında; akıl hastalığı düzeyine ulaşmamakla birlikte geçici olarak kusur yeteneğini etkiliyorsa TCK m.34 kapsamında değerlendirme yapılması gerekir.

Bu nedenle TCK m.32 kapsamında hazırlanmış genel bir cezai ehliyet raporu ile yetinilmesi her durumda doğru değildir.


Cezai Sorumluluk Ortadan Kalkarsa Ne Olur?

Yapılacak değerlendirme sonucunda kişinin suç tarihinde lohusalık psikozu nedeniyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamadığı veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azaldığı tespit edilirse TCK m.34 gündeme gelebilecektir.

Koşulların oluşması halinde CMK m.223/3-a uyarınca kusurunun bulunmaması nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi mümkündür.

Ancak bunun için yalnızca lohusalık psikozu tanısının bulunması yeterli değildir. Psikoz ile suç teşkil eden davranış arasında, kişinin kusur yeteneğini etkileyen somut bir bağlantının kurulması gerekir.


Kararın Önemi

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2025 tarihli kararı ve bunu takip eden Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2026 tarihli kararı, doğum sonrası meydana gelen ağır ruhsal tabloların ceza hukukundaki yerinin belirlenmesi bakımından önemli bir içtihat çizgisi oluşturuyor.

Kararlardan çıkan temel sonuç şudur:

Lohusalık psikozu tek başına cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz; ancak somut olayda failin algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğini etkileyen geçici bir neden oluşturup oluşturmadığı mutlaka araştırılmalıdır.

Bu nedenle özellikle doğum sırasında veya doğumdan kısa süre sonra gerçekleştirilen suçlarda, fail hakkında yalnızca genel bir cezai ehliyet değerlendirmesi yapılması yeterli olmayabilecek; olay tarihindeki psikiyatrik durumun ve bunun kusur yeteneğine etkisinin uzman incelemesiyle ortaya konulması gerekecektir.


Kaynaklar:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 02.07.2025, E. 2024/322, K. 2025/300Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 21.04.2026, E. 2024/1668, K. 2026/3151

 
 
 

Yorumlar


bottom of page