top of page

Sel ve Su Baskını Sonrası Zararlar Kimden İstenebilir? Örneklerle Haklar ve Gerekli Belgeler

Yazarın fotoğrafı: Burçak Salum
Burçak Salum
15 Eki
8 dakikada okunur
Evini, işyerini veya aracını su basanlar için sigorta, kira ilişkisi ve kamu idaresinin sorumluluğuna ilişkin hukuki değerlendirme


Sel sonrasında zarar görenler açısından ilk soru çoğu zaman aynıdır: “Bu zararı kim karşılayacak?” Ancak bütün sel zararları için tek bir muhatap bulunmaz. Sigorta poliçesinin kapsamı, suyun binaya neden girdiği, yapıdaki eksiklikler ve altyapı hizmetlerinin durumu ayrı ayrı değerlendirilir. Aynı olayda birden fazla sorumluluk ihtimali bulunabilir.


Öncelik her durumda can güvenliğidir. Hasarı görüntülemek veya eşya kurtarmak için elektrik riski bulunan alanlara girilmemeli; gerekli tahliye, kurtarma ve acil müdahaleler belge toplamak amacıyla geciktirilmemelidir.


1. Sigorta şirketinden hangi zararlar istenebilir?


Konut, işyeri ve kasko sigortalarında sel ve su baskını teminatı bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Sigortanın varlığı, her eşyanın veya her zararın mutlaka karşılanacağı anlamına gelmez. Sigortalanan menfaat, teminat limitleri, muafiyetler, istisnalar ve varsa eksik sigorta uygulaması önemlidir.


Örnek: Evini su basan kişinin koltuğu, buzdolabı ve parkeleri zarar görmüş olsun. Poliçenin yalnızca binayı sigortalaması hâlinde ev eşyalarının da otomatik olarak kapsama girdiği söylenemez. Bina ve eşya teminatları ayrı incelenmelidir.


İşyeri stokları, makineler ve demirbaşlar için de hangi kalemlerin sigortalandığı belirlenir. İşyerinin kapalı kalması nedeniyle oluşan kazanç kaybı ise doğrudan mal hasarından farklıdır; sigortacıdan talebi ilgili iş durması/kâr kaybı teminatının kapsamına bağlıdır.


Hazırlanabilecek belgeler: Poliçe ve zeyilnameler, hasar ihbarı ve dosya numarası, fotoğraf-video kayıtları, zarar listesi, satın alma faturaları, servis raporları, onarım teklifleri ve yapılan harcamaların belgeleri.


Hasar gecikmeden bildirilmeli; sigortacının incelemesiyle koordinasyon kurulmalıdır. Bununla birlikte “eksper gelene kadar hiçbir şeye dokunmayın” şeklinde mutlak bir yaklaşım doğru değildir. Güvenlik ve zararın büyümesini önleme için gerekli işlemler mümkün olduğunca öncesi-sonrası kayıt altına alınarak yapılmalıdır.


DASK konusunda önemli ayrım: Zorunlu Deprem Sigortası, deprem ve deprem kaynaklı belirli bina hasarları içindir. Depremden bağımsız yağış ve sel zararları, sırf DASK poliçesi bulunduğu için bu teminat kapsamına girmez. Varsa diğer afet veya konut poliçeleri ayrıca incelenmelidir.


2. Kiracı, ev sahibinden ne isteyebilir?


Kiralananın su baskını nedeniyle kullanıma elverişsiz hâle gelmesi, Türk Borçlar Kanunu’nun ayıba ilişkin hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Ayıbın giderilmesi, kullanım kaybıyla orantılı kira indirimi ve koşulları varsa fesih gündeme gelebilir. Eşya zararının tazmini ise ayrıca sorumluluk şartlarının incelenmesini gerektirir.


Örnek: Kiracı, yağmur suyu tahliye sistemindeki sorunu daha önce ev sahibine yazılı olarak bildirmiş; sorun giderilmediği için sonraki yağışta daireyi su basmış olsun. Önceki bildirimler, teknik rapor ve hasar kayıtları; onarım, kira indirimi ve tazminat taleplerinin değerlendirilmesinde önemlidir.


Kira indirimi bakımından kiraya verenin ayıbı öğrendiği tarih önem taşır. Bu nedenle olay ve kullanım kaybı yazılı olarak bildirilmelidir. TBK m.308 uyarınca kiraya veren, kusuru olmadığını ispat etmedikçe ayıptan doğan zararlardan sorumludur. Her sel olayında ev sahibinin bütün eşya zararlarını koşulsuz karşılayacağı söylenemez.


Kullanılabilecek belgeler: Kira sözleşmesi, ödeme kayıtları, ev sahibine gönderilen mesajlar ve ihtarlar, önceki arıza bildirimleri, tesisat raporu, hasarlı eşya listesi ve kullanım kaybını gösteren kayıtlar.


Kiranın tek taraflı olarak tamamen kesilmesi veya bütün onarım giderlerinin doğrudan kiradan düşülmesi, şartları oluşmadan yapılırsa yeni uyuşmazlık doğurabilir.


3. Bina maliki, kat malikleri veya yönetim sorumlu olabilir mi?


TBK m.69 kapsamında yapı malikinin sorumluluğu, yapım bozukluğu veya bakım eksikliği ile zarar arasındaki bağlantıya dayanır. Bu, genel kusur sorumluluğundan farklı bir sorumluluk düzenidir; buna rağmen yapı eksikliği ve zarar arasındaki bağın gösterilmesi gerekir.


Ortak alan kaynaklı olaylarda kat maliklerinin yükümlülükleri, yönetimin görevleri ve varsa bakım firmasının sözleşmesi de incelenir. Apartman veya site yönetimini her durumda tek başına borçlu göstermek doğru değildir.


Örnek: Sitenin bodrumundaki tahliye pompasının uzun süredir çalışmadığı biliniyor, bakım yapılmıyor ve su birikmesi nedeniyle depolardaki mallar zarar görüyor. Pompanın arızası, bakım sorumluluğu ve zarara etkisi teknik incelemeyle belirlenirse, ilgili kişiler yönünden talep değerlendirilebilir.


Kullanılabilecek belgeler: Yönetim planı, karar defteri kayıtları, bakım sözleşmeleri, servis ve arıza kayıtları, önceki şikâyetler, ortak alan kamera kayıtları, tapu bilgileri ve teknik rapor.


4. Belediye, İSKİ veya başka bir kamu idaresinden tazminat istenebilir mi?


Altyapı, yağmur suyu tahliyesi, dere veya yol bakımına ilişkin kamu hizmetindeki eksiklik zarara yol açmışsa ilgili idarenin hizmet kusuru gündeme gelebilir. Muhatap, ilgili altyapının ve hizmetin hangi kurumun görev alanında olduğuna göre belirlenir.


Danıştay’ın sel uyuşmazlıklarına ilişkin kararlarında, tahliye ve menfez eksikliklerinin zarara etkisinin bilirkişi incelemesiyle ortaya konulduğu örnekler bulunmaktadır. Bununla birlikte sel yaşanmış olması tek başına belediyenin sorumluluğunu göstermez. Yağışın niteliği, alınabilecek tedbirler ve yapı sahibinin davranışları da incelenir.


Örnek: Daha önce defalarca tıkandığı bildirilen yağmur suyu hattının temizlenmediği, suyun bu nedenle işyerine dolduğu ileri sürülüyor. Önceki başvurular ve hattın olay anındaki durumunu gösteren kayıtlar, hizmet eksikliği iddiasını destekleyebilir. Tazminat için eksiklikle zarar arasındaki bağlantının da gösterilmesi gerekir.


Kullanılabilecek belgeler: İdareye yapılan önceki başvurular, kayıt numaraları ve cevaplar; itfaiye veya olay tutanakları; fotoğraf ve videolar; meteorolojik veriler; ruhsat ve iskân belgeleri; bilirkişi raporları ve zarar dökümleri.


İdari eylemden kaynaklanan taleplerde İYUK m.13 çerçevesinde dava öncesi idareye başvuru gerekir. Kanunda öğrenmeden itibaren bir yıllık ve her hâlde eylemden itibaren beş yıllık süreler düzenlenmiştir. Öğrenmenin kapsamı ve somut olayın idari işlem/eylem niteliği ayrıca değerlendirilir. Başvurunun reddi veya cevapsız kalması sonrasındaki dava süreleri de takip edilmelidir. Acil yardım talebi ile tazminat başvurusu aynı işlem olarak kabul edilmemelidir.


5. Aracı su altında kalan kişi ne yapmalı?


Örnek: Apartman otoparkındaki araç su altında kalmış olsun. İlk olarak kasko poliçesinin sel teminatı ve kapsamı incelenir. Ayrıca otoparkın drenajı veya tahliye sistemindeki eksikliğin zarara etkisi varsa bina sorumluları; kamu altyapısına ilişkin bir eksiklik varsa ilgili idare yönünden talep değerlendirilebilir.


Çekici gideri, servis incelemesi, onarım maliyeti ve diğer kayıplar ayrı belgelenmelidir. İkame araç bedeli, araç mahrumiyeti veya değer kaybı her dosyada otomatik ödenen kalemler değildir; talebin yöneltildiği kişi ve hukuki dayanak önemlidir.


Kullanılabilecek belgeler: Ruhsat, poliçe, çekici ve servis faturaları, arıza/hasar raporu, otopark kayıtları, kamera görüntüleri ve olay fotoğrafları.


6. İşyerindeki stok zararı ve kazanç kaybı nasıl ispatlanır?


Örnek: Mağazanın deposundaki ürünler kullanılamaz hâle gelmiş, işyeri on gün kapalı kalmış olsun. Ürün zararı için stok kayıtları ile zarar gören malların eşleştirilmesi gerekir. Kapalı kalınan dönemin kazanç kaybı ise yalnızca “günlük cirom şu kadardı” beyanıyla belirlenmez.


Satış geçmişi, ticari defterler, e-faturalar, POS kayıtları, iptal edilen siparişler ve giderler birlikte incelenir. Ciro ile net kazanç aynı değildir; yapılmayan faaliyet nedeniyle tasarruf edilen giderler de hesaplamaya etki edebilir. Talep, zararla bağlantılı ve ispatlanabilir olmalıdır.


7. Faturası olmayan eşyanın zararı istenemez mi?


Faturanın bulunmaması tek başına talebin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Banka/kart hareketleri, garanti belgeleri, eski fotoğraflar, teslim kayıtları, servis geçmişi, uygun hâllerde tanık anlatımları ve bilirkişi incelemesi de değerlendirmeye katkı sağlayabilir.


Ancak bunların hiçbiri her durumda faturanın yerini aynı güçte tutmaz. Eşyanın olay öncesindeki varlığı, yaşı, niteliği ve hasarı mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır. Kullanılmış eşya için her durumda sıfır ürün bedeli ödeneceği varsayılmamalıdır.


8. Temizlik ve onarımdan önce delil tespiti gerekir mi?


Hasarın izleri hızla silinecekse HMK m.400 ve devamı kapsamında mahkemeden delil tespiti istenmesi değerlendirilebilir. Bu yol, zararın miktarı kadar suyun giriş nedeni ve teknik eksikliklerin kayıt altına alınması bakımından da yararlı olabilir.


Delil tespiti, tazminat davasının kendisi değildir ve ödeme garantisi vermez. Fotoğraf çekilmiş olması da her olayda teknik tespit ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Acil güvenlik ve sağlık önlemleri ise tespit yapılana kadar bekletilmemelidir.


9. Yaralanma, bedensel zarar ve ölüm hâlinde hangi talepler gündeme gelir?


Sel ve su baskını yalnızca eşya zararına yol açmaz. Suya kapılma, elektrik çarpması, düşme veya yapı parçalarının çökmesi nedeniyle yaralanma da meydana gelebilir. Tazminat bakımından yaralanmanın olayla bağlantısı ve talebin yöneltildiği kişinin ya da idarenin sorumluluk şartları ortaya konulmalıdır. Sırf afet yaşanmış olması, bütün zararların belirli bir kurum tarafından karşılanacağı anlamına gelmez.


Tedavi ve bakım giderleri


TBK m.54 kapsamında, yaralanmanın tedavisi için gerekli ve olayla bağlantılı giderler talep edilebilir. Hastane, ameliyat, ilaç, fizik tedavi, tıbbi cihaz ve gerekli ulaşım giderleri bu kapsamda değerlendirilebilir. İleride yapılması gereken tedaviler de tıbben ortaya konulmalıdır. Hastanın başkasının yardımına ihtiyaç duyması hâlinde bakım ihtiyacının süresi ve kapsamı ayrıca belirlenir.


Örnek: Sel sırasında düşerek bacağını kıran kişi ameliyat olmuş ve fizik tedavi görmüşse; tedavi belgeleri, reçeteler ve ödeme kayıtları talebin dayanakları arasında yer alır. Evde bakım ihtiyacı varsa bunu gösteren hekim değerlendirmesi de dosyaya eklenmelidir.


Çalışılamayan dönem ve kalıcı çalışma gücü kaybı


Tedavi nedeniyle çalışılamayan dönemde oluşan kazanç kaybı ile kalıcı çalışma gücü kaybından doğan zarar ayrı kalemlerdir. İlkinde çalışılamayan süre ve gerçek gelir kaybı; ikincisinde yaralanmanın kalıcı etkileri ve kişinin çalışma yaşamına yansıması değerlendirilir. Tazminat yalnızca hastane faturasından ibaret değildir.


Örnek: Eli yaralandığı için iki ay çalışamayan bir kuaförün gelir kaybı; istirahat raporları, vergi kayıtları, randevu ve satış kayıtlarıyla somutlaştırılabilir. Elinde kalıcı hareket kısıtlılığı oluşmuşsa, bunun mesleğini sürdürmesine etkisi ayrıca incelenir. Her yaralanmanın kalıcı maluliyet oluşturduğu veya her raporun aynı amaçla kullanılabileceği varsayılmamalıdır; uygun tıbbi ve gerektiğinde hesap bilirkişisi incelemesi gerekir.


Yaralanmanın gelecekteki mesleki olanakları ve kazanç beklentisini olumsuz etkilemesi de TBK m.54 kapsamında değerlendirmeye konu olabilir. Aynı kaybın farklı adlar altında iki kez hesaplanmamasına dikkat edilmelidir.


Manevi tazminat ve yakınların talepleri


Bedensel bütünlüğün zedelenmesi nedeniyle yaşanan acı ve sıkıntı için, olayın özelliklerine göre manevi tazminata hükmedilebilir. Miktar sabit bir tarifeye bağlı değildir. TBK m.56 uyarınca ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınların da manevi tazminat talebi gündeme gelebilir. Her hafif yaralanma, yakınların kendileri için de tazminat alabileceği anlamına gelmez.


Sel sonrasında gelişen ruhsal rahatsızlıklarda da sağlık kayıtları ve olayla bağlantı önemlidir. Sadece eşyanın zarar görmesi veya korku yaşanması, kendiliğinden manevi tazminat hakkı doğurduğu şeklinde sunulmamalıdır.


Ölüm hâlinde hangi zararlar istenebilir?


TBK m.53 kapsamında cenaze giderleri; ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücü kayıpları; ayrıca ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları gündeme gelebilir. Destekten yoksun kalma talebi açısından ölenin sağladığı veya sağlaması beklenen desteğin ve kaybın ortaya konulması gerekir.


Örnek: Ailesinin geçimini sağlayan kişinin hayatını kaybetmesi hâlinde, geride kalanların destek kaybı gelir ve aile durumuna ilişkin belgelerle değerlendirilir. Bu maddi talep ile yakınların manevi tazminat talebi birbirinden ayrıdır.


Kimden istenir, hangi belgeler hazırlanır?


Zarara neden olan yapı veya bakım eksikliği varsa ilgili özel hukuk sorumluları; altyapı hizmetindeki eksiklik söz konusuysa görevli kamu idaresi yönünden başvuru değerlendirilebilir. Sigortacıya talep ise bedensel zararı kapsayan ilgili poliçe ve teminata dayanmalıdır; yalnızca bina veya eşya teminatının bulunması yeterli değildir. Muhataba göre başvuru usulü, görevli yargı ve süreler değişir.


Başlıca belgeler şunlardır:

  • Acil servis, ambulans, hastane ve epikriz kayıtları; tetkikler, reçeteler ve istirahat raporları.

  • Kalıcı etkileri, iyileşme süresini ve bakım ihtiyacını değerlendiren uygun sağlık raporları.

  • Tedavi, ilaç, ulaşım ve bakım harcamalarına ilişkin belgeler.

  • Bordro, banka hareketleri, vergi ve ticari kayıtlar gibi gelir ve kayıp belgeleri.

  • Olay tutanakları, tanık bilgileri, kamera kayıtları ve teknik raporlar.

  • Ölüm hâlinde ölüm belgesi, nüfus kayıtları, cenaze giderleri ve desteği gösteren belgeler.


SGK veya başka bir kaynaktan yapılan ödemelerin tazminata etkisi, ödemenin hukuki niteliğine göre ayrıca incelenir. TBK m.55 nedeniyle bütün sosyal güvenlik ödemelerinin otomatik olarak tazminattan düşüleceği söylenemez.


10. Aynı zarar için iki kez ödeme alınabilir mi?


Hayır. Sigortacı ödeme yaptıysa, sorumlulara karşı hangi tutar için kimin talepte bulunabileceği sigortacının halefiyeti ve ödenmeyen zararlar dikkate alınarak belirlenir. Aynı zarar kalemi için yapılan tahsilatlar açıklanmalı; iki kez tazminat istenmemelidir.


Sigortacıyla uyuşmazlıkta önce yazılı başvuru yapılmalı ve sonuç belgelenmelidir. Şartları varsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru veya dava yolu değerlendirilebilir. Komisyonun açıklamasına göre talebin kısmen/tamamen reddi ya da başvurudan itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemesi başvuru bakımından önem taşır. İlgili sigortacı, poliçe ve uyuşmazlık yönünden tahkim şartları ayrıca kontrol edilmelidir.


İlk aşamada hazırlanabilecek dosya

  • Olayın tarihi, adresi ve oluş şeklini anlatan kısa kronoloji.

  • Güvenli biçimde alınan fotoğraf/video kayıtları ve mevcut kamera görüntüleri.

  • Zarar gören kalemlerin ayrı ayrı listesi ve dayanak belgeleri.

  • Sigorta poliçeleri, ihbar ve başvuru kayıtları.

  • Ev sahibi, yönetim, bakım firması ve idarelerle yazışmalar.

  • Teknik raporlar, servis belgeleri, teklifler ve ödeme kayıtları.

  • Yaralanma varsa sağlık ve gelir belgeleri.


Sel zararlarında doğru muhatabı belirlemek kadar, zararın nedenini ve miktarını zamanında belgelemek de önemlidir. Talepler, olayın koşulları ve her sorumlunun hukuki konumu gözetilerek hazırlanmalıdır.


Salum Hukuk Bürosu

Av. Raife Burçak SALUM

15 Ekim 2026. Örnekler açıklama amacıyla kurgulanmıştır; İstanbul’daki somut olaylarda herhangi bir kişi veya kurumun sorumluluğunun tespit edildiği anlamına gelmez. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.


Kaynaklar


 
 
 

Yorumlar


bottom of page